‘Sayln Ayn Ijaner’ – Sacred

Ode

Սայլն այն իջաներ – Sayln Ayn Ijaner – The Chariot was Descending
Գրիգոր Նարեկացի – Grigor Narekatsi, X century – St. Gregory of Narek, X century
Մշակումը՝ Կոմիտաս Վրդ. – Refined by Komitas Vardapet
Տաղ Յարութեան – Ode of Resurrection

History

‘Sayln Ayn Ijaner’ describes a majestic chariot which descends from the mountain into Jerusalem. The chariot is adorned with jewels and flowers, its driver is John the Baptist. Aside from its glorification of the Mystery of Resurrection, this ode possesses several links between the Old and New Testaments.

Ezekiel’s Vision
“And it was according to the appearance of the vision which I saw, even according to the vision that I saw when I came to destroy the city: and the visions were like the vision that I saw by the river Chebar; and I fell upon my face.” (Ezekiel 43:3)

This verse describes Ezekiel’s Wheels within Wheels, a surrealistic vision of a chariot with wheels rotating in all directions and God’s angels supporting it. The wheels within wheels are said to symbolize the four corners of the earth, representing God’s omnipresence and foreshadowing the travels of the apostles across the world.

Connection to the New Testament
In the New Testament, John doesn’t just recapitulate these symbols, but modifies them to show something wonderful and glorious. That is, the focus on the New Jerusalem.

Manuscripts

The illuminations show Ezekiel’s vision and his gaze into the river Chebar, which is the moment of his vision. One is out of a 1460 Lectionary, while the other is from a 1455 Jerusalem Bible by Minas the Illuminator.


On the full page of the manuscript, we see Ezekiel’s vision on the top and the twelve apostles on the bottom. The connection between these events is as follows.

Within the circle are four arrows, symbolizing the four corners of the earth and the omnipresence of God. For the apostles, this is the allusion to their travels across the world. Both of these events are accompanied by the presence of the Holy Spirit, pictured as a dove in the apostles’ image and described as a wind in Ezekiel’s verse. The artist superimposes these events, connecting them with the Ezekiel’s gaze into Chebar.

In the bottom middle of the apostles, there are three creatures: a lady in the middle, a man on the right and a dog-headed creature to the left. This creature appears in Narekatsi’s Book of Lamentations (շանագլուխն սոսկավիտխար) and has several later interpretations.


The events of the vision and the prophets occur pre and post Christ’s Resurrection, respectively. According to the text of the Ode, “The chariot is the second law of Moses in Sinai.” The chariot “enters Jerusalem and the sons of the new Zion sing, sing Glory to the resurrection of Christ. “

Music

The ode in the 1513 Venice publication

In his paper ‘On the printed sources of the “Ode of the Little Cart,” Pr. Haig Utidjian’s states, “[Sayln Ayn Ichaner] is the only one of the odes known to bear a close relationship to a hymn belonging to the canon of the Armenian hymnal. […] Incidentally, the ode is one of a mere handful for which a melody is currently known; it was transcribed by Komitas at the turn of the century. It is otherwise preserved in the earliest manuscript sources in a neumatic notation that has not been deciphered. This and related issues will be described in Part IV of the present series of articles.”

Komitas Drafts
The ode in Limonjean notation (left) and western staff notation (right)

Full Text and Translation

Ա

Փա՜ռըք Քրիստոսի ամենազօր յարութեան։
Սայլն այն իջանէր ի լեռնէն ի Մասեաց.
Եւ ի վերայ նորա աթոռք են կարգեալ,
Եւ ի վերայ նորա՝ գահոյք ոսկեղէնք,
Եւ ի վերայ նորա՝ բեհեզք ծիրանիք,
Եւ ի վերայ նորա՝ Որդի արքայի,
Եւ յաջմէ նորա վեցթեւեան սերովբէքն,
Յահեկէ նորա՝ բազմաչեայ քերովբէքն,
Առաջի նորա՝ մանկունք գեղեցիկ,
Ի գիրկս նոցա՝ խաչն տէրունական,
Ի ձեռին նոցա՝ սաղմոսարան եւ քնար,
Որք երգէին զերգս՝ ասելով.
-Փա՜ռըք Քրիստոսի ամենազօր յարութեան։

Բ

Ածեալ են, ածեալ,
Զսայլիկն ածեալ են, կացուցեալ.
Ի Մասեաց յաջ կողմանէն
Զսայլիկն ածեալ են, կացուցեալ.
Եւ ահա չշարժէր սայլիկն այն,
Եւ ահա չխաղայր անիւն այն։
Եթէ հարիւր բարդ խոլրձան, վեց կորընկան,
Մին մանուշակ՝ խրձադիզեալ
Զսայլիկն ածեալ են, կացուցեալ.
Եւ ահա չշարժէր սայլիկն այն,
Եւ ահա չխաղայր անիւն այն։
Եթէ սամիքն են արծաթի, լուծն էր ոսկի,
Եւ սամոտիքն՝ ապրիշիմի,
Փոկեր շարած շարանման հոյլ մարգարիտ,
Եւ խարազան՝ փնջեալ ծաղիկ.
Եւ ահա չշարժէր սայլիկն այն,
Եւ ահա չխաղայր անիւն այն։
Եթէ եզինք են սաթ ու սպիտակ,
Ծաղկախայտուցք, արագաքայլք, ընթացականք,
Եղջեւրն ամէն խաչանման
Եւ մազն ամէն՝ հոյլ մարգարիտ.
Եւ ահա չշարժէր սայլիկն այն,
Եւ ահա չխաղայր անիւն այն։
Այն ճորտն ճոճ էր եւ ճապուկ,
Ուռամիջակ, հաստաբազուկ,
Լայնաթիկունք, խարտիշագեղ, ահեղագոչ.
Նա ձայն ածէր եզնամոլին,
Կանչիւն առնէր աթոռակին.
Դարձեալ խաղայր եզնամոլը՛ն,
Խաղայր, ցնծայ աթոռակըն.
Եւ ահա շարժէր սայլիկն այն,
Եւ ահա խաղայր անիւն այն։
Ի յառեղէն առեալ շարժումն կուրծն սայլին,
Այսօր անուշահօտ բուրմամբ ընթանայր.
Եւ ահա շարժէր՝ սայլիկն այն,
Եւ ահա խաղայր անիւն այն։

Գ

Սայլն՝ ի Սինեայ
Երկրորդ օրէնքն էր Մովսէսի.
Եւ այն հարիւր բարդ խոլրձանն՝
Այն նահապետքն են՝ մարգարէք.
Եւ այն վեց բարդ կորնկանն՝
Վեցօրեայ գործքն Աստուծոյ.
Եւ այն մին մանուշակ՝
Միաւորեալ Երորդութիւնն.
Եւ այն մանուկ խարտիշագեղն՝
Այն Յովհաննէսն էր Մկրտիչն.
Եւ այն չորս կուրծն սայլին՝ Աւետարանն էր Քրիստոսի…

Դ

Ի գիլ գայր, ի գիլ, սայլիկն ի գիլ,
Ի Մասեաց յաջ կողմանէն
Սայլիկն ի գիլ գայր, ի գիլ.
Եւ ճռընչալով գայր, մտանէր յԵրուսաղէմ.
Եւ որդիք նոր Սիովնի ելին ընդառաջ,
Որք երգէին զերգս ասելով.
-Փա՜ռըք Քրիստոսի ամենազօր յարութեան,
Այսօր արձակեցաք ի կապանաց նախնոյ
Եւ վերստին նորոգմամբ
Յաւիտենական կենացն եղաք ժառանգորդք։
Փա՜ռըք Քրիստոսի ամենազօր յարութեան…

A

Let us glorify and praise the wonder of the Resurrection of Christ.
The chariot is sent from the mountain Massis
And in it are benches.
And in it also a golden throne.
And on the throne, vermilion brocade.
And on the brocade the son of the king.
And on his right, seraphim with six wings.
And on the left, cherubim with wide eyes.
And in front, perfect children
holding the cross of the Lord.
And also in their hands, psalms and lyres.
And they are singing praises:
Glory to the all-conquering, resurrection of Christ.

B

The small chariot comes.
It comes to a stop.
And it does not move now.
The wheels of the chariot do not turn.
On the chariot we see one hundred stalks of iris,
six rows of honey lotus and one small bouquet of violets.
From the right slopes of the mountain
the small chariot halts.
It does not move.
The wheels do not turn.
Shafts of the chariot are silver,
the yoke is gold and the reins are silk.
The straps are studded with pearls
and the small chariot does not move.
The peasant driver is young and skillful.
He is lithe and strong of arm.
He is blond and wide shouldered.
His voice is forceful.
He is shouting at the oxen
And calling from the small chair.
If the oxen are amber and white,
they are decked with flowers.
Their feet are swift.
Their horns are like crosses decked with pearls.
And the small chariot starts to move.
The wheels turn, the shaft pulls
the heart of the chariot.
And the boy urges the oxen onward.

C

The chariot is the second law of Moses in Sinai
And the hundred stalks of iris
are the elders and prophets.
The six rows of honey lotus
are the six days of work of God.
And the one bouquet of violets
is the unified trinity.
And the blond boy is John the Baptist.
And the four benches of the chariot,
The gospels of Christ.

D

The chariot advances, coming rumbling, roaring,
from the right slopes of Massis.
And the clattering creaking chariot enters
Jerusalem and the sons of the new Zion
sing, sing Glory to the resurrection of Christ.

Score and Text in Armenian available for download below.

Sources

Images:
Manuscript images and drafts of Komitas, courtesy of Professor and Maestro Haig Utidjian

Translations:
Anthology of Armenian Poetry, ed. and trans. Diana Der Hovanessian and Marzbed Margossian (New York 1987), pp. 50-51.